Tháp Tôn Đức - Ngôi tháp đá thờ vị thiền sư người nước Đại Minh trên non thiêng Yên Tử.
Tháp Tôn Đức nằm trong khuôn viên vườn tháp Huệ Quang thuộc cụm di tích chùa Hoa Yên, Yên Tử - Di sản văn hóa thế giới. Căn cứ theo minh văn Hán Nôm còn lưu trên Tháp, được biết Tháp thờ thiền sư họ Hà tức thiền sư Minh Hành, pháp danh Nhân Thiên Đạo Sư Thích Tại Tại. Thiền sư sinh năm 1595, nhập Niết Bàn ngày 25 tháng 03 năm Kỷ Hợi 1659, trụ thế 64 năm. Thiền sư là người ở Phủ Kiến Xương, tỉnh Giang Tây, nước Đại Minh (Trung Quốc). Thiền sư là đệ tử chân truyền của thiền sư Chuyết Chuyết (là một cao tăng người Trung Quốc sang hoằng pháp và có công lớn trong việc truyền phái thiền Lâm Tế vào miền bắc (Việt Nam) thế kỷ XVII).
Năm Quý Dậu (1633) thiền sư Minh Hành sang nước Việt theo thiền sư Phổ Giác để hành giáo. Thiền sư Phố Giác là đệ tử của Thiền Phái Trúc Lâm Yên Tử và là người tiếp nối dòng thiền Trúc Lâm Yên Tử sau gần 300 năm bị thất truyền. Bên cạnh đó, Ngài cũng có công lao rất lớn trong công cuộc trùng tu ngôi Bảo Quang Tự được Phật hoàng Trần Nhân Tông xây dựng vào thế kỷ XIII (nay là chùa Ba Vàng, phường Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh). Đến năm Giáp Thân (1644), thiền sư Minh Hành được thiền sư Phổ Giác trao Y bát và trở thành thiền sư đạo cao đức trọng ở lại nước ta để hành đạo, mở rộng việc xây dựng chùa chiền, biến nước Nam thành cõi Tây Thiên… Các ngôi tượng Phật do thiền sư tạc, nét mặt trang nghiêm, đầy đặn, sáng láng như trăng rằm…
Tháp Tôn Đức được xây dựng ngày 16 tháng 6 năm Kỷ Hợi, niên hiệu Vĩnh Thọ thứ 2 (1659) triều Lê do chính vua Lê ban sắc chỉ và Phật tử chính cung Hoàng Thái Hậu Trịnh, đạo hiệu Pháp Tính làm chủ hưng công.
Tháp có kiến trúc ba tầng được đặt trên bệ lục giác, chân tháp thót ở giữa giật sang hai bên, trang trí hình cánh sen kép. Tầng thứ nhất cửa làm dưới dạng vòm bên trong có một bức tượng của thiền sư Minh Hành chất liệu bằng đá xanh và một bát hương đá, đây là những hiện vật cổ có niên đại cuối thế kỷ XVII. Tầng thứ hai không có cửa, trên tháp khắc nổi chữ “Tôn Đức Tháp”. Tầng ba của tháp là bức phù điêu hình ảnh đức Phật đứng trên đài sen, trên đỉnh tháp là hình nụ sen.
Trong không gian văn hóa tâm linh tại Yên tử, giữa cảnh quan núi rừng thanh tịnh, tháp Tôn Đức đã góp phần tạo nên vẻ đẹp cổ kính, trầm mặc của hệ thống tháp cổ chốn non thiêng. Mỗi đường nét kiến trúc, từng lớp rêu phong trên thân tháp không chỉ gợi nhắc về một thời kỳ phát triển của Phật giáo Trúc Lâm mà còn phản ánh sự gắn kết giữa con người, văn hóa và cảnh quan thiên nhiên trên miền đất Phật. Khi hành trình về với Yên Tử, du khách đừng quên ghé thăm Vườn Tháp Huệ Quang, thành tâm dâng nén tâm hương, tưởng niệm và dành một phút lắng lòng giữa không gian linh thiêng, thanh tịnh của non thiêng Yên Tử.
Trần Thị Hà
