Những bước chân thầm lặng giữ màu xanh non thiêng Yên Tử

Nếu có dịp hành hương về Yên Tử - “Kinh đô Phật giáo Việt Nam”, hòa mình trong không gian linh thiêng với tiếng chuông chùa cùng tiếng gió đại ngàn, có bao giờ bạn tự hỏi: “Điều gì đã giữ cho đại ngàn nơi đây vẫn vẹn nguyên một màu xanh ngút ngàn, che chở cho những mái chùa cổ kính suốt hàng trăm năm qua?”. 

Màu xanh ấy không tự nhiên mà có, nó được đánh đổi bằng mồ hôi, công sức và cả thanh xuân của những con người thầm lặng suốt 30 năm qua (1996 - 2026) –Lực lượng quản lý và bảo vệ Rừng Quốc gia Yên Tử.

Nhìn lại ba mươi năm trước, ít ai hình dung được rừng Yên Tử từng là "điểm nóng" với những vết thương do thiên tai và nhân họa. Khi ấy, rừng Yên Tử dù là rừng cấm nhưng chưa được chú trọng quan tâm, quản lý, bảo vệ nghiêm ngặt. Tiếng búa rìu đốn gỗ, tiếng mìn nổ chát chúa của nạn khai thác than trái phép ở Than Thùng, Khe Cam đã làm xói mòn đất đá, bức tử những con suối và xâm hại nghiêm trọng đến cảnh quan tự nhiên và sự tôn nghiêm của di tích. Đứng trước bài toán sống còn ấy, ngày 10/4/1996, Ban Quản lý rừng đặc dụng Yên Tử chính thức được thành lập. Những người lính gác rừng đầu tiên đã bắt đầu hành trình gian khổ với một niềm tin son sắt: "Ở Yên Tử, rừng và di tích không thể tách rời nhau - rừng Quốc gia Yên Tử sẽ là lá chắn xanh vĩnh cửu che chở, bảo vệ cho di tích”, ý chí ấy được khơi nguồn từ lời căn dặn của chủ tịch Hồ Chí Minh “Rừng là vàng, nếu mình biết bảo vệ, giữ gìn thì rừng rất quý." 

Chặng đường ba mươi năm với biết bao thăng trầm, thay đổi từ mô hình quản lý rừng đặc dụng đến rừng Quốc gia. Nhưng dù ở giai đoạn nào, những người con của đại ngàn vẫn vẹn nguyên một tinh thần thép và ý chí quyết tâm giữ vững màu xanh cho mảnh đất non thiêng này. Ngay từ khi mới thành lập, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của chính quyền Thị xã Uông Bí, sự phối hợp vào cuộc của các cơ quan đơn vị, ban ngành liên quan và sự quyết tâm của lực lượng quản lý bảo vệ rừng, họ đã thường xuyên tổ chức những cuộc tuần tra đột xuất xuyên đêm, triệt phá lán trại, đổ bê tông đánh sập các cửa lò khai thác than trái phép ở vùng lõi di tích. Người ta sẽ còn nhớ mãi những năm tháng gian lao, Đội Bảo vệ rừng chỉ vẻn vẹn mười một con người đã dũng cảm đối mặt với "lâm tặc", "than tặc". Nhờ những tấm lưng thấm đẫm mồ hôi và những bàn chân chai sạn ấy, nạn đào bới than lậu bị xóa sổ hoàn toàn, trả lại sự bình yên vốn có cho vùng đất phúc.

Giữ được rừng đã khó, hồi sinh rừng lại càng gian nan hơn. Để biến những vạt đất trống đồi trọc nơi non thiêng Yên Tử thành những cánh rừng xanh thẳm như ngày nay cũng là một kỳ tích. Trong suốt 30 năm bền bỉ, lực lượng bảo vệ rừng đã trồng mới hơn 236 héc-ta rừng, khoanh nuôi và chăm sóc hàng chục ngàn héc-ta rừng tái sinh, mở hàng vạn mét đường băng cản lửa để ngăn chặn những trận hỏa hoạn. Hơn thế nữa, lực lượng bảo vệ rừng chính là những "người hộ vệ" cho các cây di sản lâu năm. Những cây xích tùng cổ thụ hơn 700 năm tuổi dọc đường hành hương, những cây mai vàng Yên Tử nhiều năm tuổi quý hiếm, đến những gốc cây đại cổ đều được các anh tỉ mẩn đánh số lập hồ sơ quản lý, gắn biển tên, ươm giống và chăm sóc như những đứa con tinh thần của mình. 

Công việc của những người gác rừng Yên Tử không chỉ gói gọn dưới những tán cây. Mỗi mùa Hội xuân về, khi dòng người náo nức trẩy hội, các anh lại căng mình vừa tuần tra giữ rừng, vừa tham gia bảo đảm an ninh trật tự, phòng chống cháy nổ để đảm bảo an toàn cho mọi du khách đến tham quan khu di tích. Khi có du khách kiệt sức vì đường dốc, hay không may gặp rủi ro tai nạn, những người lính gác rừng ấy lại lập tức biến thành những người lính cứu hộ, kịp thời sơ cứu, cõng hành khách đi bộ về các khu vực hỗ trợ y tế, cấp cứu kịp thời.

Khi Quần thể di tích Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới vào tháng 7/2025, Rừng quốc gia Yên Tử cũng tự hào vươn mình trở thành "rừng di sản". Thành quả ngọt ngào ấy có dấu ấn đậm nét từ sự hy sinh thầm lặng của các anh, những thành viên của Ban Quản lý rừng đặc dụng Yên Tử, nay là Đội bảo vệ rừng thuộc Trung tâm bảo tồn di sản Yên Tử - Ban quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử.

Trong 30 năm qua, nhiều phần thưởng cao quý như Cờ thi đua, Bằng khen đã được trao tặng chính là sự ghi nhận xứng đáng cho những nỗ lực không mệt mỏi của tập thể cán bộ, nhân viên nơi đây. Nhưng có lẽ, phần thưởng lớn nhất, thiêng liêng nhất đối với các anh chính là màu xanh ngút ngàn của rừng Quốc gia Yên Tử vẫn được giữ trọn vẹn cho mai sau. Xin được tri ân những bước chân thầm lặng - những con người đang ngày đêm viết tiếp bài ca giữ mãi màu xanh nơi non thiêng Yên Tử! 

Đồng Nga