Chùa Trung Tiết và câu chuyện về lòng trung hiếu của hai bề tôi triều Trần
Trong quần thể Khu di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt nhà Trần, chùa Trung Tiết là một điểm di tích mang dấu ấn riêng bởi không chỉ gắn liền với đời sống Phật giáo thời Trần mà còn lưu giữ câu chuyện đẹp về lòng trung thành son sắt của hai vị trung thần Đặng Tảo và Lê Chung với vua Trần Anh Tông. Trải qua nhiều thế kỷ, câu chuyện ấy vẫn được nhắc lại như một biểu tượng đẹp về đạo nghĩa, về sự thủy chung và tận trung của con người Đại Việt xưa.
Chùa Trung Tiết còn có tên gọi khác là chùa Tuyết là một trong những điểm di tích quan trọng thuộc Khu di tích nhà Trần. Không chỉ là nơi thờ Phật, ngôi chùa còn gắn liền với vua Trần Anh Tông cùng hai vị trung thần Đặng Tảo và Lê Chung - những người đã dành trọn tấm lòng trung nghĩa để phụng sự nhà vua.
Theo sử liệu, Đặng Tảo và Lê Chung là hai bề tôi thân cận, tài năng, đức độ được vua Trần Anh Tông hết sức tin cậy. Sau khi nhường ngôi cho con để làm Thái thượng hoàng, vua Trần Anh Tông vẫn cho hai ông theo hầu. Đến năm 1320, khi Thượng hoàng lâm bệnh nặng, hai ông ngày đêm túc trực bên giường tận tâm chăm sóc, lo liệu mọi việc cho nhà vua. Đến khi vua băng hà, chỉ có quốc phụ, Đặng Tảo và Lê Chung được tham dự việc viết di chiếu. Điều đó cho thấy vị trí đặc biệt của hai ông trong triều đình, đồng thời phản ánh sự tin tưởng sâu sắc mà nhà vua dành cho hai bề tôi trung thành của mình.
Điều khiến Đặng Tảo và Lê Chung được hậu thế ghi nhớ không chỉ ở sự tận tụy khi chăm sóc vua lâm bệnh, mà còn ở tấm lòng son sắt sau khi vua qua đời. Sau khi lo liệu xong việc an táng vua Trần Anh Tông tại Thái lăng (phường An Sinh), hai ông đã đưa cả gia quyến, dời phần mộ tổ tiên về đây để sinh sống suốt đời, ngày ngày trông nom lăng mộ, hương khói phụng thờ nhà vua. Trên vùng đất ấy, Đặng Tảo và Lê Chung đã dựng chùa để vừa thờ Phật, vừa thuận tiện chăm lo phần lăng mộ nhà vua. Ngôi chùa ấy chính là chùa Trung Tiết ngày nay.
Đây là hành động mang ý nghĩa đặc biệt sâu sắc. Bởi đó không chỉ là bổn phận của bề tôi đối với bậc quân vương, mà đã trở thành biểu hiện cao đẹp của lòng trung quân, hiếu nghĩa, thủy chung trước sau như một. Khi vua còn sống, hai ông hết lòng phò tá, chăm lo từng việc lớn nhỏ; khi vua băng hà, hai ông vẫn chọn ở lại nơi lăng vua, dốc lòng hương khói, gìn giữ sự tôn nghiêm cho nơi yên nghỉ của bậc đế vương. Trong mạch nguồn đạo lý truyền thống của dân tộc, nghĩa cử ấy là minh chứng cho tinh thần trung hiếu vẹn toàn, cho phẩm cách của những con người đặt nghĩa lớn lên trên lợi riêng, lấy lòng trung thành và trách nhiệm làm lẽ sống.
Cảm động trước tấm lòng ấy, khi vua Trần Nghệ Tông về An Sinh bái yết Thái lăng, nhà vua đã cho trùng tu chùa, cấp ruộng thờ cúng và ban tên là “chùa Trung Tiết”. Tên gọi “Trung Tiết” chính là sự ghi nhận và tôn vinh lòng trung hiếu, tiết nghĩa của hai bậc trung thần. Từ đó, chùa không chỉ là nơi thờ Phật mà còn trở thành một biểu tượng đạo nghĩa cao đẹp trong không gian di sản nhà Trần.
Ngày nay, giữa không gian linh thiêng của chùa Trung Tiết, mỗi dấu tích còn lưu lại đều gợi nhắc về một câu chuyện xưa mang đậm nghĩa tình. Chùa không chỉ là nơi để Nhân dân, du khách đến dâng hương, chiêm bái mà còn là nơi lưu giữ bài học đẹp về đạo nghĩa, trách nhiệm và lòng trung hiếu của cha ông ta để lại cho muôn đời sau.
Lê Thị Trang
