Thực hiện các khuyến nghị của UNESCO về Yên Tử

Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được công nhận là Di sản thế giới vào ngày 12/7/2025. Sau ghi danh, các địa phương trong vùng di sản là Quảng Ninh, Bắc Ninh và Hải Phòng đã và đang tích cực thực hiện 13 khuyến nghị và 2 tham chiếu của Ủy ban Di sản thế giới (UNESCO) về công tác quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản.

Vườn tháp Hòn Ngọc thuộc cụm di tích chùa Hoa Yên, Yên Tử nằm trong 12 điểm/cụm di tích thành phần của di sản thế giới được ghi danh.

Thời gian qua, Quảng Ninh đã chỉ đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị, địa phương liên quan thực hiện 9 nội dung theo khuyến nghị, tham chiếu và 3 nội dung thuộc trách nhiệm của UBND 3 tỉnh, thành phố thực hiện theo địa bàn quản lý.

Cho đến nay, tỉnh đã hoàn thành 3 nội dung, có Văn bản số 4303/UBND-VHXH ngày 12/11/2025 gửi Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam đề nghị đơn vị có Công hàm gửi Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO. Đó là hoàn thiện bản mô tả tóm tắt về khu di sản bằng cả tiếng Anh và tiếng Pháp đăng tải trên website của UNESCO có chỉnh sửa một số nội dung. Thứ 2 là bản đồ tổng thể mới thể hiện 12 điểm/cụm di tích thành phần của di sản thế giới được ghi danh và thứ 3 là bản đồ mở rộng vùng đệm Di sản văn hóa thế giới Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn Kiếp Bạc (khu vực Tây Yên Tử).

Kế hoạch quản lý hoạt động du lịch tổng thể của Yên Tử sau ghi danh hiện đang được xây dựng.

Một số nội dung theo khuyến nghị đã có lộ trình xác định. Trong đó, việc xây dựng bản đồ khảo cổ học trong khu di sản thế giới, phục vụ cho nghiên cứu chuyên sâu và thúc đẩy việc truyền bá các đặc trưng của khu di sản ở trong nước và quốc tế, hiện đã cơ bản hoàn thiện, dự kiến sẽ tổng hợp báo cáo vào tháng 12 tới đây. Việc lập Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi di sản thế giới Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử theo Luật di sản văn hóa năm 2024 dự kiến hoàn thành trong tháng 9/2026.

Bên cạnh đó, nhiều nội dung vẫn đang được triển khai theo tiến độ. Quảng Ninh hiện đang xây dựng Kế hoạch quản lý Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc sau ghi danh. Các kế hoạch bảo tồn tổng thể Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử tuân thủ nguyên tắc can thiệp tối thiểu và phù hợp với các hiến chương quốc tế cũng như khuyến nghị của UNESCO; kế hoạch quản lý hoạt động du lịch tổng thể Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử bao quát các hoạt động và định hướng phát triển khu di sản trước xu hướng gia tăng lượng khách du lịch, sẽ được tích hợp vào Kế hoạch quản lý Di sản văn hóa Quần thể di tích - danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc…

Đường tùng cổ tại Yên Tử được gìn giữ, bảo tồn trong những năm qua.

Hai địa phương trong vùng di sản là Bắc Ninh và Hải Phòng thực hiện 3 nội dung theo khuyến nghị. Trong đó, Bắc Ninh chủ trì thực hiện 1 nội dung hiện đảm bảo theo tiến độ, đó là xây dựng Đề án nghiên cứu tri thức truyền thống về di sản phi vật thể để triển khai thực hiện khuyến nghị của UNESCO; xem xét việc mở rộng ranh giới khu di sản nhằm bao trọn toàn bộ khu vực cảnh quan núi thiêng Yên Tử.

Thành phố Hải Phòng chủ trì triển khai 2 nội dung: Xây dựng kế hoạch tuyên truyền, giáo dục, quảng bá, giới thiệu về giá trị nổi bật toàn cầu của di sản; xây dựng quy chế bảo vệ Di sản thế giới Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc theo quy định của Luật Di sản văn hóa năm 2024 và theo Công ước 1972. Cả hai nội dung hiện đã xong dự thảo, xin ý kiến thống nhất của UBND 2 tỉnh Quảng Ninh, Bắc Ninh.

Theo lộ trình của UNESCO, thời gian hoàn thành và nộp báo cáo về việc thực hiện các khuyến nghị nêu trên cho Trung tâm Di sản Thế giới cần đảm bảo trước tháng 12 năm nay.

Theo Ngọc Mai - https://baoquangninh.vn/thuc-hien-cac-khuyen-nghi-cua-unesco-ve-yen-tu-3418115.html