Về An Sinh - nơi lưu dấu lịch sử vương triều Trần

Giữa không gian văn hóa, lịch sử của Khu di tích nhà Trần, đền An Sinh là một trong những điểm đến tiêu biểu, quan trọng trên vùng đất quê gốc của vương triều Trần. Gần bảy thế kỷ trôi qua, ngôi đền đã trở thành một địa chỉ văn hóa tâm linh quan trọng, nơi lưu giữ những dấu ấn về một vương triều hào hùng trong lịch sử dân tộc.

Đền An Sinh trước đây còn gọi là điện An Sinh, được xây dựng vào thời Trần năm 1381. Theo tư liệu lịch sử, ban đầu đền được xây dựng để thờ ngũ vị hoàng đế triều Trần. Đến thời Nguyễn, đền được xây dựng, trùng tu và mở rộng việc phụng thờ. Ngày nay, đền An Sinh là nơi thờ 8 vị vua triều Trần có lăng mộ tại vùng đất An Sinh, cùng An Sinh vương Trần Liễu, Thiện Đạo Quốc mẫu phu nhân và Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn.

*Đền An Sinh tọa lạc tại khu phố Trại Lốc, phường An Sinh, thành phố Quảng Ninh.*

Việc hình thành không gian thờ tự tại An Sinh gắn với vị thế đặc biệt của vùng đất này trong lịch sử nhà Trần đồng thời thể hiện tư tưởng “lá rụng về cội”. Đây vốn là vùng đất gắn với nguồn gốc của dòng họ Trần và được lựa chọn làm nơi xây dựng lăng tẩm, thờ phụng tổ tiên và các vị vua triều Trần. Bởi vậy, An Sinh được xem là một trong những không gian quan trọng để tìm hiểu về lịch sử và văn hóa thời Trần tại Đông Triều (cũ).

Trải qua những thăng trầm của lịch sử, đền An Sinh chỉ còn lại phế tích với những dấu vết kiến trúc và di vật trên nền điện xưa. Những cuộc khảo cổ tại khu vực đền đã góp phần làm rõ thêm quy mô, tính chất và giá trị của di tích, qua đó cung cấp thêm những tư liệu quan trọng về lịch sử vùng đất An Sinh.

*Dấu tích gạch lát sân theo kỹ thuật nêm cối, tạo hình đồ án hoa chanh tại di tích An Sinh được phát lộ trong quá trình khai quật khảo cổ. Ảnh: sưu tầm.*

Với những giá trị đặc biệt về lịch sử và văn hóa, đền An Sinh được Nhà nước xếp hạng Di tích lịch sử cấp Quốc gia từ năm 1962; năm 2013 được xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt cùng với 13 điểm di tích thuộc Khu di tích nhà Trần và là một trong những điểm di tích quan trọng nằm trong quần thể Khu di tích.

Không chỉ là nơi thờ tự, đền An Sinh ngày nay còn là điểm đến để du khách tìm hiểu về vương triều Trần, tưởng nhớ các bậc tiền nhân, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” và cảm nhận không gian văn hóa truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Những giá trị lịch sử ấy không chỉ được lưu giữ trong hệ thống kiến trúc, di vật hay những câu chuyện được kể lại, mà còn tiếp tục hiện diện trong đời sống văn hóa cộng đồng thông qua Lễ hội truyền thống đền An Sinh. Được tổ chức thường niên vào 20/8 âm lịch, lễ hội là dịp để Nhân dân và du khách về dâng hương, tưởng niệm, tri ân công đức các vị vua Trần và các bậc tiền nhân; đồng thời tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao và trò chơi dân gian, tạo nên không khí lễ hội vừa trang nghiêm, vừa sôi động.

*Lễ hội truyền thống đền An Sinh diễn ra trong 03 ngày từ ngày 20/8 - 22/8 âm lịch hàng năm.*

Năm 2026, Lễ hội truyền thống đền An Sinh được tổ chức từ ngày 30/9 đến ngày 02/10/2026 (tức từ ngày 20/8 đến hết ngày 22/8 năm Bính Ngọ). Đây sẽ là dịp để du khách về với An Sinh, tìm hiểu câu chuyện lịch sử của ngôi đền, khám phá những giá trị văn hóa của vùng đất quê gốc nhà Trần và cùng hòa mình vào không khí lễ hội truyền thống.

Về An Sinh, không chỉ để dâng nén tâm hương, mà còn để tìm về những dấu tích của một vương triều đã đi qua hơn bảy thế kỷ và vẫn hiện diện trong ký ức văn hóa của dân tộc đồng thời cũng là hành trình trở về với lịch sử, với cội nguồn và những giá trị văn hóa được gìn giữ qua thời gian./.

Lê Thị Trang