Yên Tử từng bước đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, số hóa di sản, nâng cao hiệu quả quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị.

Hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia (10/10) hằng năm theo Quyết định số 505/QĐ-TTg ngày 22/4/2022 của Thủ tướng Chính phủ, việc ứng dụng công nghệ trong quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản tại Yên Tử càng cho thấy ý nghĩa thiết thực. Chuyển đổi số không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý mà còn mở ra những phương thức mới trong lưu giữ, số hóa tư liệu, hiện vật, hỗ trợ nghiên cứu và đưa các giá trị di sản đến gần hơn với cộng đồng.

Yên Tử là không gian hội tụ những giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, kiến trúc, cảnh quan và Phật giáo Việt Nam, gắn liền với cuộc đời tu hành của Phật hoàng Trần Nhân Tông cùng sự hình thành, phát triển của Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử. Hệ thống chùa, am, tháp, bia đá, tượng thờ và các dấu tích lịch sử hòa quyện trong cảnh quan tự nhiên tạo nên một chỉnh thể di sản có giá trị đặc biệt. Với hệ thống di tích và tư liệu phong phú, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, số hóa dữ liệu và từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu di sản có ý nghĩa quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả kiểm kê, theo dõi, quản lý, bảo tồn và phát huy các giá trị của Yên Tử trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.

Ban Quản lý Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử đang từng bước triển khai đồng bộ các giải pháp số hóa và chuyển đổi số trong công tác quản lý, bảo tồn, phát huy giá trị Di sản. Ngày 06/6/2026, Ban đã ban hành Kế hoạch số 150/KH-BQLDSTG nhằm thúc đẩy chuyển đổi số đồng bộ trong quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Vịnh Hạ Long, Yên Tử, Vườn quốc gia Bái Tử Long và Khu bảo tồn biển Cô Tô – Đảo Trần. Kế hoạch xác định năm nhóm nhiệm vụ trọng tâm: xây dựng chính quyền số; phát triển hạ tầng và dữ liệu số; kinh tế số, xã hội số; bảo đảm an toàn thông tin; phát triển nhân lực số.

Du khách tra cứu thông tin tại các điểm trong Khu di tích Yên Tử

Tại các điểm di tích Yên Tử, Ban cũng đã phối hợp với Ủy ban nhân dân phường Yên Tử, Ban trị sự GHPG Việt Nam thành phố Quảng Ninh triển khai lắp dựng các mã quét QR, ứng dụng VR360 hỗ trợ du khách tra cứu thông tin điện tử, tìm hiểu chi tiết kiến trúc và hiện vật, các dữ liệu về khu di tích qua đó cũng phần quan trọng vào công tác quản lý, tuyên truyền, phục vụ nghiên cứu, thuyết minh, trưng bày và giáo dục di sản.

Cùng với đó là lắp đặt hệ thống camera an ninh giám sát tại các điểm chùa trên toàn tuyến. Vé điện tử cũng đã được triển khai từ sớm, trong đầu năm 2026 Ban quản lý cũng đã sử dụng hệ thống camera AI để quản lý lượng khách vào tham quan di tích, góp phần giảm thiểu nhân lực và tăng hiệu quả trong công tác quản lý. 

Trong thời gian tới Ban quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử tiếp tục ứng dụng công nghệ số, xây dựng nền tảng thông tin di sản, triển khai đồng loạt số hóa di tích, hiện vật, tư liệu lịch sử, cảnh quan văn hóa vật thể và phi vật thể tại các điểm di tích được giao quản lý. Dữ liệu số được thực hiện theo quy trình chuyên môn, gắn với kiểm kê, mô tả khoa học, ghi rõ nguồn gốc, thời điểm, đơn vị thực hiện, phân quyền khai thác và cập nhật thường xuyên. Ban ưu tiên số hóa theo giá trị và nhu cầu bảo tồn, đồng thời bảo đảm an toàn thông tin, lưu trữ dự phòng, quản lý quyền sử dụng tư liệu, phối hợp với đơn vị chuyên môn, nhà nghiên cứu, cơ sở tôn giáo và cộng đồng địa phương. 

Ngày Chuyển đổi số quốc gia 10/10 là dịp nhìn nhận rõ hơn vai trò của công nghệ trong quá trình bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Với Yên Tử, chuyển đổi số không đơn thuần là đưa hình ảnh di tích lên môi trường trực tuyến, mà là xây dựng nền tảng dữ liệu tin cậy, đổi mới phương thức quản lý, hỗ trợ nghiên cứu và mở rộng cơ hội để cộng đồng tiếp cận, tìm hiểu những giá trị lịch sử, văn hóa và tinh thần được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Lấy bảo tồn làm nền tảng, lấy dữ liệu khoa học làm cơ sở và lấy hiệu quả phục vụ di sản, cộng đồng làm mục tiêu, việc ứng dụng công nghệ tại Yên Tử sẽ góp phần nâng cao chất lượng quản lý, tạo thêm phương thức giáo dục và lan tỏa giá trị Di sản văn hóa thế giới trong đời sống đương đại, hướng tới sự phát triển bền vững cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Vũ Hồng Khánh Ngân