Mùa hội bên dòng sông lịch sử
” Sông Đằng một dải dài ghê,
Sóng hồng cuồn cuộn tuôn về bể Đông.
Những người bất nghĩa tiêu vong,
Nghìn thu chỉ có anh hùng lưu danh!”
Những vần thơ bất hủ trong “Bạch Đằng giang phú” của Trương Hán Siêu suốt bao thế kỷ qua vẫn ngân vang như lời nhắc nhớ thiêng liêng về một dòng sông lịch sử – dòng sông Bạch Đằng, nơi ghi dấu những chiến công lẫy lừng và công lao to lớn của các bậc tiền nhân đã bảo vệ vẹn toàn bờ cõi đất nước. Từ chiến thắng năm 938 của Ngô Quyền, năm 981 của Lê Hoàn cho đến đại thắng năm 1288 của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, dòng sông ấy đã trở thành biểu tượng của ý chí độc lập và tinh thần quật cường dân tộc.
Hàng năm, mỗi độ tháng ba (âm lịch), người dân lại nô nức tụ hội về vùng đất bên dòng sông Bạch Đằng lịch sử để tham dự lễ hội Bạch Đằng (Quảng Yên, Quảng Ninh) hay còn được người dân địa phương gọi bằng cái tên đầy thành kính “ngày giỗ trận”. Đây là dịp để tưởng nhớ, tri ân các bậc tiền nhân, đồng thời thể hiện truyền thống ‘uống nước nhớ nguồn’ và niềm tự hào về lịch sử dựng nước, giữ nước của dân tộc.
Lễ hội năm nay diễn ra từ ngày 22/04 đến hết ngày 25/04/2026 (tức từ mùng 6 đến mùng 9 tháng 3 âm lịch) với chuỗi hoạt động phong phú, kết hợp giữa nghi lễ tâm linh và sinh hoạt văn hóa dân gian truyền thống. Không gian lễ hội trải rộng tại các điểm di tích thuộc Khu di tích quốc gia đặc biệt Bạch Đằng như đền Trần Hưng Đạo, miếu Vua Bà, đình Yên Giang, đền Trung Cốc, đình Trung Bản.
Lễ khai mạc diễn ra vào 19h30 ngày 22/42026 (tức ngày mùng 06 tháng 3 âm lịch) tại đền Trần Hưng Đạo – miếu Vua Bà với các nghi lễ trang nghiêm, nhiều chương trình nghệ thuật đặc sắc và điểm nhấn là lễ thả đèn hoa đăng bên Bến Đò cổ, tạo nên không gian linh thiêng giữa dòng sông lịch sử.
Ngày chính hội vào ngày 24/4/2026 (Tức ngày mùng 08 tháng 3 âm lịch), đây cũng là ngày giỗ trận (ngày chiến thắng Bạch Đằng 08/3/1288 âm lịch). Tâm điểm là màn rước sắc phong, nhang án, tượng Đức Thánh Trần Hưng Đạo từ đình Yên Giang về đền Trần Hưng Đạo - miếu Vua Bà. Đoàn rước với cờ hội rực rỡ, kiệu sơn son thếp vàng cùng đội nghi lễ trong trang phục truyền thống trang nghiêm, lần lượt đi qua các tuyến phố trong tiếng trống chiêng rộn ràng và sự chào đón của đông đảo người dân, du khách hai bên đường..
Bên cạnh phần lễ, phần hội diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động thể thao, trò chơi dân gian như bóng chuyền hơi, kéo co, cờ người, bịt mắt đập niêu, đẩy gậy… Đặc biệt, đua thuyền trên dòng sông di sản và tái hiện nghi thức đóng cọc Bạch Đằng tại quảng trường Khu di tích quốc gia đặc biệt Bạch Đằng là những điểm nhấn thu hút đông đảo người dân và du khách. Các hoạt động này góp phần tái hiện sinh động không khí trận thủy chiến năm xưa, khơi dậy niềm tự hào dân tộc trong lòng mỗi người dân và du khách thập phương.
Được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, lễ hội Bạch Đằng không chỉ là nơi lưu giữ những giá trị lịch sử – văn hóa quý báu mà còn là không gian để quá khứ hòa quyện với hiện tại. Nơi những trang sử hào hùng được tái hiện sống động, lan tỏa trong đời sống đương đại, góp phần bồi đắp niềm tự hào dân tộc, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và ý thức gìn giữ di sản văn hóa của cha ông để lại.
Tháng Ba này, hãy về với mảnh đất Quảng Yên để thắp nén tâm hương tri ân các bậc tiền nhân và cảm nhận trọn vẹn sự giao hòa giữa lịch sử và hiện tại – nơi những giá trị truyền thống vẫn ngân vang và lan tỏa cùng thời gian.
Đào Thúy