Thác Ngự Dội, Am Thiền Định, Thác Vàng: Điểm đến bình yên giữa núi rừng Yên Tử.
Nằm về phía Tây chùa Hoa Yên, Thác Ngự Dội, Am Thiền Định và Thác Vàng là những địa danh gắn bó với quá trình tu hành của Phật hoàng Trần Nhân Tông trên non thiêng Yên Tử. Không chỉ mang vẻ đẹp nguyên sơ của núi rừng, hệ thống di tích này còn lưu giữ những dấu ấn quan trọng trong hành trình hình thành tư tưởng và giáo lý của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử, dòng thiền mang đậm bản sắc văn hóa Việt Nam.
Từ chùa Hoa Yên đi về phía Tây theo con đường lát gạch dưới những tán tùng cổ thụ hơn 700 năm tuổi, du khách sẽ đến Thác Ngự Dội. Tương truyền, đây là nơi Phật hoàng Trần Nhân Tông thường xuống tắm gội, thanh tịnh thân tâm trước khi trở về am để tọa thiền. Chính vì vậy, thác được nhân dân gọi là Thác Ngự Dội. Xưa kia, lối đi đến thác chỉ là một con đường mòn nhỏ men theo sườn núi, một bên là núi, một bên là vực sâu. Ngày nay, con đường đã được lát gạch cẩn thận nhưng vẫn giữ được vẻ cổ kính bởi lớp rêu phong phủ trên mặt đá và không gian rừng núi quanh năm ẩm mát.
Thác Ngự Dội bắt nguồn từ suối Long Khê (Khe Rồng), dòng nước ngầm từ lưng núi Yên Tử chảy qua các tầng địa chất hình thành cách đây hàng triệu năm rồi đổ xuống tạo thành thác cao khoảng 18m. Vào mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 8, thác nước dồi dào, tung bọt trắng xóa giữa màu xanh của núi rừng. Mùa khô, dòng nước hiền hòa hơn, róc rách chảy qua các ghềnh đá, tạo nên khung cảnh thanh tịnh, yên bình.
Cách Thác Ngự Dội khoảng 20m là Am Thiền Định, nằm cách chùa Hoa Yên khoảng 500m về phía Tây. Theo truyền thuyết, đây là nơi Phật hoàng Trần Nhân Tông dựng thảo am để tránh mưa nắng, thú dữ và thường xuyên vào tọa thiền sau những lần tắm ở Thác Ngự Dội hoặc thưởng ngoạn cảnh sắc thiên nhiên quanh khu vực Thác Vàng, Rừng Mai. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng đây cũng là một trong những địa điểm gắn với quá trình hình thành những tư tưởng, giáo lý của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử.
Trải qua biến thiên của thời gian, Am Thiền Định ngày nay chỉ còn lại dấu tích nền móng với hệ thống kè đá xanh và các khối đá hình hộp, hình chữ nhật mang đặc trưng vật liệu xây dựng thời Trần, thời Lê Trung Hưng và thời Nguyễn. Dù chỉ còn là phế tích, nhưng những dấu tích còn lại vẫn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc nghiên cứu, xác định không gian tu hành của Phật hoàng Trần Nhân Tông cũng như khẳng định tính hệ thống của quần thể di tích Yên Tử.
Tiếp tục hành trình từ Am Thiền Định khoảng 150m đến 200m, du khách sẽ đến Thác Vàng. Từ ngã rẽ bên đường, bước qua chiếc cổng mộc mạc hòa mình với thiên nhiên, con đường dẫn vào thác đưa du khách đi giữa những cánh rừng nguyên sinh với nhiều cây cổ thụ tán lá sum suê. Đặc biệt, nơi đây vẫn còn khoảng chục cây xích tùng cổ có niên đại hàng trăm năm tuổi, bộ rễ nổi trên mặt đất và len qua các khe đá tạo nên cảnh quan độc đáo.
Thác Vàng được tạo thành từ một nhánh của suối Long Khê (Khe Rồng), khởi nguồn từ đỉnh núi Yên Tử. Dòng nước chia thành hai nhánh tạo nên Thác Vàng và Thác Ngự Dội trước khi hợp lưu với suối Hổ Khê (Khe Hổ) để hình thành suối Giải Oan rồi đổ ra sông Bạch Đằng. Thác cao khoảng 14,5m, được bao quanh bởi nhiều loài cây gỗ lớn, trong đó nổi bật là hoa mai và hoa ngọc lan. Vào mùa khô, nước chảy róc rách, còn từ tháng 5 đến tháng 8 hằng năm, dòng thác có nhiều nước và đẹp nhất trong năm.
Có ý kiến cho rằng tên gọi Thác Vàng bắt nguồn từ màu nước ánh lên sắc vàng óng khi mặt trời chiếu xuống. Đặc biệt vào tháng 4, khi hoa mai nở vàng trên các triền núi và ven lối đi, cảnh sắc nơi đây càng trở nên thơ mộng, tạo nên những ấn tượng khó quên đối với du khách hành hương về với non thiêng Yên Tử.
Thác Ngự Dội, Am Thiền Định và Thác Vàng không chỉ là những danh thắng thiên nhiên đặc sắc mà còn là hệ thống di tích phụ trợ quan trọng bên cạnh chùa Hoa Yên. Sự hiện diện của các địa điểm này góp phần khẳng định tính liên tục, gắn kết của quần thể di tích Yên Tử, đồng thời làm sáng tỏ hơn con đường tu hành của Phật hoàng Trần Nhân Tông và những giá trị tư tưởng của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử. Đây chính là những dấu tích quý báu cần được bảo tồn, phát huy để tiếp tục lan tỏa giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh của Yên Tử đến với cộng đồng và các thế hệ mai sau.
Hằng Nga
