Động lực thúc đẩy kinh tế di sản

Nghị quyết Đại hội XVI của Đảng bộ tỉnh xác định một trong các khâu đột phá trong nhiệm kỳ 2025-2030 của Đảng bộ tỉnh, đó là: Phát triển nền văn hóa giàu bản sắc Quảng Ninh, gắn với xây dựng và phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế di sản, kinh tế đêm, kinh tế đô thị. Cụ thể hóa nội dung nghị quyết, các cấp, ngành, địa phương trong tỉnh đã tập trung nguồn lực, phát huy thế mạnh kinh tế di sản, tạo động lực thúc đẩy phát triển du lịch và kinh tế địa phương.

Ngay sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, các địa phương trong tỉnh đã tổ chức nhiều hoạt động, lễ hội đặc sắc. Nổi bật, Hội Xuân Yên Tử - lễ hội có quy mô lớn nhất đầu xuân ở Quảng Ninh, diễn ra từ ngày 26/2 (tức ngày 10 tháng Giêng) và kéo dài suốt 3 tháng mùa xuân. Những ngày qua, Yên Tử đón nhiều đoàn tăng ni, phật tử và du khách hành hương về đất Phật tham quan, chiêm bái…

Lễ khai hội năm nay, nhân dân, du khách đến Yên Tử được trải nghiệm nhiều hoạt động đặc sắc, như: Khóa lễ dâng hương cầu nguyện quốc thái dân an, lễ đóng dấu thiêng Yên Tử; hành hương leo núi chiêm bái các ngôi chùa cổ, am, tháp... Ngoài các phần lễ, còn xen kẽ là các màn biểu diễn rồng lân, biểu diễn nghệ thuật nhạc cụ dân tộc, các trò chơi dân gian đặc sắc; tham gia khu trưng bày cổ vật nhà Trần; tìm hiểu tư liệu, hình ảnh, hiện vật về Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử; Hội chợ trưng bày, giới thiệu sản phẩm OCOP và Liên hoan ẩm thực các vùng miền... Hội xuân Yên Tử năm nay còn có chương trình nghệ thuật đặc biệt, tái hiện hành trình lịch sử, văn hóa và tư tưởng của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử; khắc họa Yên Tử như biểu tượng tinh thần của dân tộc và là Di sản văn hóa thế giới mang giá trị nổi bật toàn cầu... 

Tháng 7/2025, Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa thế giới. Dấu mốc này không chỉ khẳng định giá trị nổi bật toàn cầu của hệ thống di tích gắn với Thiền phái Trúc Lâm, mà còn đặt ra yêu cầu mới trong việc bảo tồn, khai thác và quảng bá di sản theo hướng bền vững.

Trong định hướng phát triển du lịch, tỉnh Quảng Ninh chú trọng thúc đẩy tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch, thương mại và xúc tiến đầu tư tập trung tại khu di sản. Mục tiêu đón ít nhất 1 triệu lượt khách đến tham quan, chiêm bái Yên Tử trong năm 2026, qua đó tạo thêm động lực phát triển cho du lịch văn hóa tâm linh của tỉnh.

Những ngày xuân, trên khắp các vùng miền trong tỉnh diễn ra nhiều lễ hội, hoạt động đặc sắc mang đậm bản sắc văn hóa các vùng miền. Điển hình: Lễ hội đình Đầm Hà (xã Đầm Hà), Lễ hội đình Lục Nà (xã Lục Hồn), Lễ hội đình Đồng Đình (xã Tiên Yên), Lễ hội đình Vạn Ninh (phường Móng Cái 2), Lễ hội đình Làng Dạ (xã Kỳ Thượng); Lễ hội Sóng Mun năm 2026 tại xã Quảng Đức; Hội chùa Quỳnh Lâm Xuân Bính Ngọ 2026 tại phường Bình Khê...

Trong hai ngày 21 và 22/3, tại xã Quảng Đức diễn ra Lễ hội Sóng Mun năm 2026. Đây là sự kiện văn hóa truyền thống đặc sắc của người Dao Thanh Y, với các nghi thức truyền thống như: Nghi lễ cúng “Sóng Mun” tại miếu; cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống bình an cho nhân dân; văn nghệ chào mừng và màn múa cấp sắc. Cùng với đó, nhiều hoạt động văn hóa thể thao dân gian hấp dẫn sẽ được tổ chức, như: Thi vấn tóc nữ người Dao Thanh Y, thi thêu thủ công truyền thống, thi thổi kèn lá dứa, kéo co, đẩy gậy và thi làm bánh hom lá dứa; hát đối giao duyên, thi người đẹp trang phục Dao Thanh Y, thi trưng bày mâm cỗ ẩm thực dân tộc, bắn pháo hoa, giao lưu lửa trại, chụp ảnh miễn phí, cùng nhiều gian hàng trải nghiệm và trò chơi dân gian, tạo không gian vui chơi, giao lưu cho du khách...

Các lễ hội, di tích tại Quảng Ninh không chỉ mang đến giá trị tâm linh, giá trị tinh thần cho cộng đồng người dân Việt mà còn lan tỏa giá trị văn hóa đến bạn bè quốc tế. Với những giá trị đó, Quảng Ninh đã trở thành điểm đến du lịch của nhiều du khách nước ngoài đến khám phá, nhất là đối với du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng...

Các lễ hội, hoạt động văn hóa trên địa bàn tỉnh đã và đang tạo không gian giao lưu, gắn kết cộng đồng, lan tỏa tinh thần đoàn kết, đồng thời mở ra cơ hội quảng bá hình ảnh vùng đất, con người và tiềm năng phát triển du lịch của địa phương. Qua đó, góp phần cụ thể hóa Nghị quyết số 17-NQ/TU (ngày 30/10/2023) của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về “Xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Quảng Ninh trở thành nguồn lực nội sinh, động lực cho phát triển nhanh, bền vững”.

Quảng Ninh có kho tàng di sản văn hóa phong phú với 640 di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh, trong đó có 2 di sản thế giới (Vịnh Hạ Long, Yên Tử và các di tích liên quan đến nhà Trần trong quần thể di tích, danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc), 8 di tích quốc gia đặc biệt, hơn 360 di sản văn hóa phi vật thể với 19 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, cùng nhiều di sản văn hóa gắn với cộng đồng các tộc người Kinh, Tày, Dao, Sán Chay, Sán Dìu...

Tỉnh xác định kinh tế di sản là một cấu phần trọng yếu trong cơ cấu kinh tế dịch vụ - du lịch của địa phương, vì vậy tỉnh coi trọng xây dựng hạ tầng dữ liệu số, không gian sáng tạo, trung tâm tổ chức sự kiện, chuỗi sản phẩm bốn mùa... Tỉnh cũng tổ chức nhiều chương trình nghệ thuật đặc sắc, thu hút đông du khách. Điển hình gần đây là sự thành công của 4 concert “Hạ Long concert 2025”, “Quảng Ninh - Đất mỏ anh hùng”, “Quảng Ninh Chào năm mới 2026”, “Tự hào theo Đảng quang vinh - Quảng Ninh vươn mình cất cánh” đã thu hút hàng trăm nghìn khán giả, tạo ra hệ sinh thái du lịch âm nhạc, kéo theo sự bùng nổ dịch vụ logistics, lưu trú, ăn uống, vui chơi giải trí. 

Với những giá trị nổi trội của Quảng Ninh, nhiều nhà sản xuất điện ảnh lựa chọn đưa Quảng Ninh là bối cảnh trong nhiều bộ phim của mình. Gần đây trong tháng 1/2026, đoàn làm phim “Silaa” của Ấn Độ đã ghi hình tại Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long và một số điểm tại đảo Tuần Châu. Chắc chắn qua bộ phim công chiếu sẽ góp phần quảng bá vẻ đẹp, văn hoá, con người vùng đất Quảng Ninh đến với bạn bè quốc tế...

Tới đây, tỉnh tổ chức Tuần văn hóa, thể thao, du lịch tỉnh Quảng Ninh chào hè năm 2026, thời gian dự kiến từ ngày 25/4 đến 3/5 với chuỗi 14 hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao và du lịch quy mô lớn, nhằm tạo không gian lễ hội sôi động trên toàn tỉnh. Điểm nhấn là chương trình nghệ thuật khai mạc Carnaval Hạ Long 2026 - “Kỳ quan bừng sáng kỷ nguyên mới”. Sự kiện hứa hẹn một “bữa tiệc” mãn nhãn khi kết hợp tinh hoa của xiếc, ảo thuật và âm nhạc đường phố. Đặc biệt, màn trình diễn "Sóng hội ánh sáng" với sự tham gia của hàng chục tàu du lịch trên vịnh sẽ biến mặt nước di sản thành một sân khấu khổng lồ, mang đến trải nghiệm chưa từng có cho du khách.

Bên cạnh đó là chuỗi các sự kiện văn hóa - tâm linh tại Yên Tử, Lễ hội đền Đức ông Trần Quốc Nghiễn, tuần phim Quảng Ninh, triển lãm văn học nghệ thuật vùng mỏ cùng nhiều giải thể thao và chương trình nghệ thuật quốc tế sẽ góp phần tạo nên một mùa lễ hội đa sắc màu, thu hút đông đảo du khách trong nước và quốc tế... Đây cũng là cơ hội thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động xúc tiến, quảng bá du lịch, phát triển thương mại, dịch vụ, công nghiệp văn hóa và kinh tế đêm; thu hút đông đảo du khách trong nước và quốc tế, qua đó gia tăng doanh thu dịch vụ và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội.

Nguyễn Huế