Di sản Hạ Long - Yên Tử: Giá trị không chỉ nằm ở những con số
Mỗi năm, di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long và di sản văn hoá thế giới Yên Tử đón hàng triệu lượt du khách, đóng góp quan trọng vào sự phát triển của du lịch Quảng Ninh. Tuy nhiên, phía sau những con số về lượng khách hay doanh thu còn nhiều giá trị khác mà di sản mang lại cho văn hóa, cộng đồng và sự phát triển bền vững. Đó cũng là hướng tiếp cận của Đề án "Định giá kinh tế di sản (TEV), lượng hóa giá trị kinh tế tổng thể di sản thế giới" do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì xây dựng, hiện đang được lấy ý kiến các bộ, ngành và địa phương.
Vịnh Hạ Long và Yên Tử là hai di sản thế giới, đồng thời là hai trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển du lịch và kinh tế di sản của Quảng Ninh. Một bên là kỳ quan thiên nhiên nổi tiếng toàn cầu với những giá trị đặc sắc về cảnh quan, địa chất, địa mạo và đa dạng sinh học; một bên là không gian văn hóa - tâm linh đặc biệt gắn với Thiền phái Trúc Lâm, lưu giữ nhiều giá trị lịch sử, kiến trúc và tín ngưỡng của dân tộc. Không chỉ tạo sức hút đối với du khách, hai di sản còn góp phần định hình thương hiệu, nâng cao vị thế của Quảng Ninh trên bản đồ du lịch Việt Nam và thế giới.
Tuy nhiên, những con số về lượng khách hay doanh thu mới chỉ phản ánh một phần giá trị của di sản. Phía sau mỗi hành trình tham quan là hệ sinh thái biển, rừng và cảnh quan được gìn giữ; là những giá trị văn hóa, lịch sử và bản sắc được lưu truyền; là sinh kế của cộng đồng địa phương, thương hiệu điểm đến và những lợi ích lâu dài đối với sự phát triển của tỉnh. Đây là những giá trị rất lớn nhưng chưa được phản ánh hoàn toàn đầy đủ qua các chỉ số kinh tế truyền thống, đòi hỏi một cách tiếp cận toàn diện hơn trong đánh giá và phát huy giá trị của di sản.
Đó cũng là lý do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch triển khai xây dựng Đề án "Định giá kinh tế di sản (TEV), lượng hóa giá trị kinh tế tổng thể di sản thế giới". Đề án hiện đang được lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương trước khi hoàn thiện. Là địa phương sở hữu hai di sản thế giới, Quảng Ninh tham gia xây dựng Đề án với đại diện lãnh đạo tỉnh trong Ban Biên soạn và Ban Quản lý Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử là thành viên Tổ biên tập, đóng góp ý kiến từ thực tiễn quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản vịnh Hạ Long - Yên Tử. Trước đó, vào tháng 6/2026, đoàn chuyên gia xây dựng Đề án cũng đã khảo sát thực tế tại Quảng Ninh, làm việc với các cơ quan, đơn vị liên quan để thu thập thông tin, dữ liệu về Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà và Di sản Yên Tử phục vụ xây dựng Đề án.
Đối với Quảng Ninh và Ban Quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử, giá trị lớn nhất của Đề án không nằm ở việc lượng hóa Hạ Long hay Yên Tử bằng những con số, mà ở chỗ giúp nhận diện đầy đủ hơn những giá trị mà hai di sản đang mang lại cho sự phát triển của địa phương. Khi những giá trị phi thị trường, giá trị lan tỏa, giá trị cộng đồng và giá trị dài hạn của di sản được lượng hóa trên cơ sở khoa học, các quyết sách về bảo tồn, đầu tư và phát triển sẽ có thêm căn cứ để lựa chọn những giải pháp phù hợp, hài hòa giữa gìn giữ di sản và khai thác hiệu quả nguồn lực di sản. Đó cũng là tiền đề để Hạ Long và Yên Tử tiếp tục khẳng định vai trò không chỉ là những di sản thế giới của Việt Nam, mà còn là động lực quan trọng cho chiến lược phát triển kinh tế di sản, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững của Quảng Ninh trong giai đoạn mới.
Trần Thị Hường
