Phía sau một Yên Tử bình yên
Khi những đoàn khách cuối cùng rời Yên Tử sau một ngày hành hương, vãn cảnh, thì nhịp sống phía sau lớp khói hương trầm mặc ấy vẫn chưa hề lắng xuống. Từng góc di tích cần được kiểm tra tỉ mỉ, thảm cỏ, lối đi cần được chăm chút, và những câu chuyện về non thiêng vẫn cần được tiếp nối. Đằng sau vẻ bình yên của non thiêng là bóng dán của những con người đang ngày ngày âm thầm thực hiện phần việc của mình để gìn giữ và lan tỏa giá trị di sản. Họ không xuất hiện trong những bức ảnh check-in của du khách, nhưng mỗi ngày đều góp phần tạo nên một Yên Tử sạch đẹp, an toàn và trang nghiêm.
Bền bỉ với nhiệm vụ bảo vệ, gìn giữ di tích
Với 20 năm công tác tại phòng Bảo tồn di sản Yên Tử (thuộc Ban Quản lý Di sản vịnh Hạ Long – Yên Tử), anh Trương Công Định – Tổ phó Tổ quản lý di tích Yên Tử – gắn bó với công việc bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di sản. Theo anh, nhiệm vụ tại khu di tích rất đa dạng, đòi hỏi sự phối hợp giữa các vị trí công việc, đặc biệt trong công tác quản lý và duy trì an ninh, trật tự.
Vào mùa Xuân, khi lượng khách tăng cao, cường độ làm việc của cán bộ, người lao động cũng lớn hơn. Tuy nhiên, công tác bảo vệ và gìn giữ di tích không chỉ tập trung vào mùa lễ hội mà được duy trì thường xuyên trong suốt năm.
Trong nhiều năm làm nhiệm vụ, anh Định có không ít kỷ niệm đáng nhớ. Một trong những câu chuyện anh nhớ nhất xảy ra năm 2016, khi đang phụ trách khu vực cầu Hạ Kiệu. Một du khách từ Đà Nẵng đi cùng gia đình không may bị đột quỵ. Trước tình huống khẩn cấp, anh đã trực tiếp đưa người bệnh đi cấp cứu, nhưng nạn nhân không qua khỏi. Sau đó, anh tiếp tục hỗ trợ gia đình thực hiện các thủ tục cần thiết để đưa người đã mất trở về quê.
Đó là kỷ niệm buồn, nhưng cũng cho thấy những tình huống bất ngờ mà người làm nhiệm vụ tại di tích có thể gặp phải. Bên cạnh nghiệp vụ và sự am hiểu địa bàn, công việc còn đòi hỏi tinh thần trách nhiệm, sự bình tĩnh và khả năng phối hợp để hỗ trợ du khách khi cần thiết.
Kể câu chuyện Yên Tử bằng trải nghiệm thực tế
Nếu lực lượng bảo vệ, trông coi góp phần giữ gìn sự bình yên của di tích thì những người làm công tác hướng dẫn, thuyết minh lại giúp du khách hiểu sâu hơn về các giá trị lịch sử, văn hóa được lưu giữ tại Yên Tử.
Chị Lê Thị Việt Hồng đã có nhiều năm công tác tại khu Di tích Yên Tử và bắt đầu trực tiếp làm công việc hướng dẫn, thuyết minh từ năm 2019. Mỗi nhóm khách có mối quan tâm riêng: học sinh, sinh viên tìm hiểu lịch sử và di tích; du khách lớn tuổi quan tâm đến cuộc đời, sự nghiệp tu hành của Phật hoàng Trần Nhân Tông; các Phật tử, khách hành hương muốn tìm hiểu về quá trình hình thành và phát triển của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử.
Trong mỗi hành trình, chị giới thiệu những câu chuyện về triều Trần, về Phật hoàng Trần Nhân Tông và sự hình thành, phát triển của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử; đồng thời giải đáp các câu hỏi về tên gọi, địa danh, kiến trúc và công tác bảo tồn di sản. Điều khiến chị nhớ nhất là cảm xúc của du khách khi lắng nghe những câu chuyện lịch sử. Có người xúc động trước cuộc đời Trần Nhân Tông và những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
“Di sản Yên Tử là cả một kho tàng những câu chuyện lịch sử, văn hóa, truyền thuyết mà Hồng muốn chia sẻ với du khách khi thuyết minh”, chị Hồng chia sẻ. Theo chị Hồng, thông tin về Yên Tử ngày nay có thể được tiếp cận qua nhiều nền tảng, nhưng trải nghiệm trực tiếp tại di tích vẫn có giá trị riêng. Việc được lắng nghe thuyết minh, quan sát cảnh quan và cảm nhận không gian văn hóa tại chính nơi lưu giữ những câu chuyện lịch sử giúp du khách có thêm góc nhìn chân thực về di sản. Với chị, niềm vui lớn nhất là khi hành trình kết thúc an toàn, du khách hài lòng, hiểu hơn về Yên Tử và mong muốn quay trở lại cùng gia đình, bạn bè.
Những công việc thầm lặng góp phần giữ gìn di sản
Bên cạnh công tác bảo vệ, trông coi và thuyết minh, những người làm vệ sinh môi trường, chăm sóc cảnh quan và thực hiện nhiệm vụ bảo vệ rừng cũng góp phần quan trọng vào việc gìn giữ Yên Tử. Từ quét dọn lối đi, thu gom rác, chăm sóc cây xanh đến kiểm tra các khu vực được giao quản lý, mỗi công việc đều góp phần duy trì cảnh quan sạch đẹp, bảo đảm môi trường phù hợp với giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh của khu di tích.
Những công việc ấy có thể ít được du khách chú ý, nhưng lại hiện diện trong từng trải nghiệm tại Yên Tử. Một lối đi sạch sẽ, một khuôn viên gọn gàng hay không gian rừng được gìn giữ là kết quả của quá trình lao động bền bỉ, diễn ra mỗi ngày.
Bảo tồn di sản không chỉ nằm ở những dự án lớn hay các dấu mốc được ghi nhận, mà còn được tạo nên từ trách nhiệm của từng người trong công việc thường nhật. Phía sau một Yên Tử sạch đẹp, an toàn và bình yên là những con người âm thầm gìn giữ di tích, chăm sóc cảnh quan và kết nối du khách với câu chuyện của vùng đất này.
Lê Huyền Phương
