Miếu Vua Bà – dấu tích huyền thoại bên bến Đò Rừng

Giữa vùng đất Quảng Yên lịch sử, có một ngôi miếu không thờ những vị tướng lẫy lừng danh tiếng, mà thờ một người phụ nữ bình dị không tên. Thế nhưng, sự thông tuệ của bà đã góp phần làm nên trận thủy chiến "chấn động năm châu" của quân dân nhà Trần vào thế kỷ XIII.

Tương truyền, xưa kia ngay tại bến Đò Rừng cổ, dưới tán cây Quếch, có một bà cụ bán hàng nước bình dị hằng ngày phục vụ khách qua sông. Khi Trần Hưng Đạo thị sát địa hình để chuẩn bị cho trận đánh chiến lược, bà cụ là người đã mách bảo tường tận về quy luật thủy triều, đặc điểm lòng sông và hiến kế hỏa công để xây dựng trận địa cọc gỗ. Chính những tư vấn sát thực từ thực tế đời sống của bà cụ đã giúp Trần Hưng Đạo xây dựng nên trận đồ bát quái trên sông, nhấn chìm hàng trăm chiến thuyền của giặc xuống đáy bùn sâu, làm nên chiến thắng Bạch Đằng lừng lẫy. Sau đại thắng, để tri ân công đức của bà, Trần Hưng Đạo đã tâu với vua Trần sắc phong cho bà là “Vua Bà” và lập miếu thờ ngay trên nền quán nước xưa.

Nằm liền kề đền Trần Hưng Đạo, miếu Vua Bà thuộc Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Bạch Đằng (Quảng Yên, Quảng Ninh). Ngôi miếu không quá đồ sộ về quy mô nhưng lại gây ấn tượng bởi vẻ đẹp yên bình, phía trước miếu là không gian thoáng rộng nhìn ra sông Bạch Đằng, phía sau là phần còn lại của dải đất từng là trung tâm trận địa xưa. Trong khuôn viên miếu nổi bật cây Quếch cổ thụ hơn 700 năm tuổi, tỏa bóng xanh mát, “vật chứng sống" còn sót lại từ thời chiến trận, tạo nên vẻ u tịch, linh thiêng cho di tích.

Được tôn tạo khang trang vào năm 2001, miếu mang kiến trúc chữ “Đinh” truyền thống, gồm tiền đường và hậu cung. Công trình sử dụng chủ yếu gỗ lim, chạm khắc hoa văn tinh xảo theo phong cách thời Nguyễn. Không gian thờ tự được bài trí trang nghiêm, lưu giữ nhiều hiện vật cổ và đồ thờ giá trị do nhân dân cung tiến qua nhiều thế hệ.

Hằng năm, từ ngày mùng 6 đến mùng 9 tháng 3 (âm lịch), miếu Vua Bà cùng đền Trần Hưng Đạo, đình Trung Bản, đền Trung Cốc, đình Yên Giang lại rộn ràng tiếng trống hội. Trong không khí trang nghiêm của "ngày giỗ trận", hàng vạn người dân tề tựu dâng hương, tri ân công đức của Hưng Đạo Đại Vương cùng các bậc tiền nhân đã viết nên trang sử vàng bất khuất trên dòng sông Bạch Đằng lịch sử.

Trải qua bao thăng trầm, ngôi miếu vẫn hiện diện như một biểu tượng bất diệt của sức mạnh lòng dân. Nơi đây không chỉ gìn giữ ký ức hào hùng của dân tộc mà còn nhắc nhở mỗi thế hệ về vai trò của những con người bình dị đã góp phần làm nên những chiến công vang dội của đất nước.

Đào Thúy