Chùa Bảo Sái

Trong hành trình tham quan Yên Tử, từ chùa Một Mái, tiếp tục lộ trình hành hương về phía đỉnh thiêng, du khách sẽ đến với chùa Bảo Sái. Đây là một di tích đặc biệt quan trọng thuộc quần thể di tích danh thắng Yên Tử. 

Chùa nằm ở độ cao 724m so với mực nước biển, tựa lưng vào núi vững chãi và hướng về phía Nam. Ngôi chùa gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của Thiền phái Trúc Lâm.Với không gian thanh tịnh và bề dày lịch sử hơn 700 năm, chùa Bảo Sái luôn là điểm dừng chân chiêm bái không thể bỏ qua của Phật tử mỗi khi trở về với non thiêng.

Vào thời Trần, nơi đây ban đầu chỉ là một am nhỏ trong động mang tên “Ngộ Ngữ Viện” - nơi biên soạn và lưu trữ các kinh văn quan trọng của Thiền phái Trúc Lâm.

Tên gọi Bảo Sái được đặt theo tên của một vị Thiền sư Bảo Sái từng tu hành tại đây. "Bảo Sái" có nghĩa là cõi đất thanh tịnh hoặc Thất bảo của nhà Phật. Thiền sư Bảo Sái chính là đệ tử đầu tiên và thân tín nhất của Phật hoàng Trần Nhân Tông. Ngài được Vua tin tưởng giao phó việc biên tập, ấn tống kinh văn để truyền bá đến các chùa như Hoa Yên, Quỳnh Lâm, Côn Sơn, Vĩnh Nghiêm, từ đó giảng dạy Thiền tông cho tăng ni, Phật tử khắp Đại Việt.

Đặc biệt, Thiền sư Bảo Sái là người duy nhất được Phật hoàng gọi đến bên cạnh để truyền dạy những triết lý căn bản của nhà Phật trước khi Ngài nhập Niết bàn.

Trải qua bao thăng trầm thời gian chùa Bảo Sái đã nhiều lần được trùng tu, tôn tạo. Năm 1907, Ni sư Đàm Thái cùng thập phương công đức tôn tạo chùa nhưng sau đó ngôi chùa bị đá núi làm sập mái, chùa trở thành phế tích. Năm 1990, Ni sư Diệu Nhàn cùng sư trụ trì chùa Nam Hòa (Yên Hưng) đã phục dựng lại ngôi chùa theo hình chữ "Đinh" trên nền chùa cũ. Năm 1995, Sư ông Thích Như Trí tiếp tục trùng tu bằng nguồn vốn công đức. Năm 2011 – 2012, Chùa được xây dựng quy mô và mở rộng khuôn viên như hiện nay, bao gồm Chính điện, nhà Tổ và sân chùa, nhưng vẫn giữ được nét kiến trúc đặc trưng của Phật giáo Đại thừa.

Phía sau chùa vẫn còn dấu tích của hang đá “Ngộ Ngữ Viện”. Trước cửa hang là cây Giổi cổ thụ với những vết hằn sâu trên thân cây, gắn liền với truyền thuyết "Hổ nghe kinh Phật". Tục truyền rằng, mỗi khi sư chùa gõ mõ tụng kinh, một con hổ lại đến nằm bên gốc cây Giổi nghe kinh kệ. Khi vị sư viên tịch, hổ buồn bã gầm vang núi rừng rồi biệt tăm vào đại ngàn. Để ghi lại sự tích này, người đời sau đã tạc tượng hổ bên giếng thiêng và khắc vào vách đá bốn chữ “Hổ bao niết linh” (Dấu vết ôm cây của hổ thiêng).

Hiện nay, phía sau, bên trái chùa vẫn còn gườm đá thờ tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập Niết bàn, bên trái là tượng Thiền sư Bảo Sái trong tư thế quỳ trên bệ sen đầy thành kính. Nằm sát Ban thờ sơn thần là giếng thiêng. Bên giếng thiêng có tượng Hổ đá cổ.

Tọa lạc bên sườn núi cao, nơi mây gió giao hòa và sương mù bao phủ quanh năm, chùa Bảo Sái hiện ra như một đóa sen giữa vùng đất linh thiêng huyền ảo

Không sở hữu sự tráng lệ, chùa Bảo Sái lại toát lên vẻ uy nghiêm, cổ kính, là nơi hội tụ linh khí của đất trời. Trải qua hơn 700 năm dâu bể, dấu ấn Thiền tông vẫn in đậm trong từng viên gạch, mái ngói, giữ trọn vẹn nét xưa giữa chốn đất Tổ thiêng liêng. Trở về với chùa Bảo Sái, du khách như được trở về bản ngã của chính mình. Giữa không gian thanh tịnh ấy, mọi bụi trần như được gột rửa, đưa lòng người trở về với thế giới của lòng từ bi và sự an nhiên tự tại.

Hằng Nga