All news
18/11/2026

Khám phá nơi lưu giữ những giá trị lịch sử và văn hóa đặc sắc

Nằm trong khuôn viên di tích đền An Sinh, thuộc Khu di tích nhà Trần, Nhà trưng bày di sản văn hóa nhà Trần là một trong những địa chỉ góp phần đưa những giá trị lịch sử, văn hóa của vương triều Trần đến gần hơn với công chúng. Qua hệ thống các hiện vật khảo cổ quý giá, nơi đây mở ra hành trình khám phá những dấu ấn vàng son của một triều đại gắn liền với lịch sử dân tộc.

Nhà trưng bày di sản văn hóa nhà Trần trong không gian di tích đền An Sinh

Nhà trưng bày di sản văn hóa nhà Trần hiện đang lưu giữ và giới thiệu nhiều hiện vật có giá trị được phát hiện qua các cuộc khai quật khảo cổ tại các điểm di tích thuộc Khu di tích nhà Trần. Với hơn 90 hiện vật đa dạng từ chất liệu như đất nung, đá, sành, gốm men… đến loại hình như gạch, ngói, đầu đao, lá đề, cấu kiện tháp, mảnh tượng linh thú, bát, đĩa, liễn, chậu, lon… có kích thước và màu sắc khác nhau, có niên đại từ thời Trần, thời Lê Trung Hưng và thời Nguyễn, không gian trưng bày cung cấp những tư liệu quan trọng về lịch sử, văn hóa, nghệ thuật và đời sống tín ngưỡng trên vùng đất An Sinh - Đông Triều, góp phần làm sáng rõ những giá trị đặc sắc của vương triều Trần trong lịch sử dân tộc. Đây cũng là địa chỉ ý nghĩa trong hoạt động giáo dục truyền thống, quảng bá và phát huy giá trị di sản tại Quảng Ninh.

Không gian trưng bày di sản văn hóa nhà Trần tại đền An Sinh. Ảnh: TTXVN

Điểm đặc biệt của không gian trưng bày là nhiều hiện vật có giá trị nổi bật, trong đó có những phát hiện khảo cổ quý giá, cung cấp thêm những tư liệu quan trọng về lịch sử hình thành và phát triển của Khu di tích nhà Trần. Tiêu biểu là hiện vật Chậu gốm men hoa nâu lớn được tìm thấy tại di tích Thái miếu, là hiện vật độc bản riêng có tìm thấy tại địa phương. Chậu có đường kính miệng 92,7cm; cao 44,1cm. Thân chậu trang trí hình sen dây lá và đặc biệt là họa tiết 08 con rồng biểu hiện cho vật dụng của Hoàng gia và nhà vua. Không chỉ có giá trị về nghệ thuật tạo hình, hiện vật còn mang ý nghĩa biểu tượng, góp phần làm sáng rõ những dấu ấn văn hóa đặc trưng của vương triều Trần trên vùng đất An Sinh.

Hiện vật Chậu gốm men hoa nâu lớn được tìm thấy tại di tích Thái miếu nhà Trần

Một phát hiện khảo cổ đặc biệt khác là Hộp vàng Ngọa Vân - Yên Tử - một hiện vật độc bản được phát hiện trong quá trình thi công tuyến hành hương lên di tích Ngọa Vân, nơi Đức vua Trần Nhân Tông hóa Phật. Hiện vật có niên đại từ thời Trần với chiều cao 4,2 cm, trọng lượng 56,44 gram, tạo hình dáng cầu với 11 cánh giống như một đóa sen mãn khai với nhiều lớp cánh đang khoe sắc và tỏa hương. Đây là một hiện vật quan trọng được sử dụng trong nghi lễ Phật giáo, phản ánh những giá trị đặc sắc về lịch sử, văn hóa của Phật giáo Trúc Lâm và được công nhận là Bảo vật Quốc gia cuối năm 2018.

Bên cạnh những hiện vật khảo cổ quý giá, hệ thống văn bia, tượng thờ, vật liệu kiến trúc và đồ gốm sứ tại nhà trưng bày cũng góp phần tái hiện diện mạo văn hóa của vùng đất An Sinh qua nhiều thế kỷ. Đáng chú ý, tấm bia “Trùng tu bi ký” cung cấp những thông tin quý về việc thờ phụng các vua Trần tại điện An Sinh, chính sách miễn thuế cho người dân làm nhiệm vụ bảo vệ, phụng thờ các vị hoàng đế và vị trí các lăng mộ. Đây là nguồn tư liệu quan trọng giúp tìm hiểu về lịch sử di tích cũng như truyền thống tri ân, tưởng nhớ các bậc tiền nhân của người dân địa phương.

Tấm bia “Trùng tu bi ký”- một trong những hiện vật quan trọng được tìm thấy tại di tích đền An Sinh

Ngoài ra, trong không gia nhà trưng bày còn có trích đoạn của bức tranh Trúc Lâm Đại sĩ xuất sơn chi đồ do một họa sư đời nhà Nguyên vẽ vào năm 1363. Bức tranh thể hiện cảnh Phật hoàng Trần Nhân Tông xuất sơn rời khỏi hành cung Vũ Lâm và Đức vua Trần Anh Tông cùng quần thần, văn võ bá quan cung đón Ngài về Yên Tử tu hành và khai sáng nên dòng thiền Trúc Lâm Yên Tử. Bức tranh góp phần làm nổi bật tư tưởng nhập thế, tinh thần hòa hợp giữa đạo và đời - một dấu ấn đặc sắc trong lịch sử văn hóa, tư tưởng Việt Nam thời Trần.

Trích đoạn bức tranh “Trúc Lâm Đại sĩ xuất sơn chi đồ” tại không gian nhà trưng bày

Không chỉ giới thiệu các hiện vật riêng lẻ, Nhà trưng bày còn cung cấp tổng quan về hệ thống di tích thông qua bản đồ quy hoạch Khu di tích nhà Trần với quy mô 2.206 ha bao gồm 14 cụm, điểm di tích Quốc gia đặc biệt - Di sản văn hóa thế giới. Sự kết nối giữa không gian trưng bày và hệ thống di tích thực địa giúp du khách có thêm cơ sở tìm hiểu về lịch sử vương triều Trần, đồng thời mở rộng trải nghiệm khám phá các giá trị văn hóa, tâm linh và cảnh quan đặc sắc của địa phương.

Các hiện vật tiêu biểu được tìm thấy tại di tích Thái lăng - lăng vua Trần Anh Tông. Ngoài chất liệu gỗ, gạch lát nền, gạch xây dựng, ngói lợp mái thì trên hệ thống mái ngói đều trang trí các hình tượng như: đầu rồng đất nung, ngói lá đề cân trang trí Rồng, lá đề lệch trang trí Rồng...

Trong dòng chảy phát triển của đời sống hiện đại, việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản không chỉ dừng lại ở gìn giữ những dấu tích, hiện vật mà còn là quá trình lan tỏa tri thức, nuôi dưỡng tình yêu và ý thức trách nhiệm đối với di sản trong cộng đồng. Với những tư liệu, hiện vật có giá trị được lưu giữ và giới thiệu, Nhà trưng bày di sản văn hóa nhà Trần tại đền An Sinh đang góp phần làm sống dậy những câu chuyện lịch sử, giúp thế hệ hôm nay hiểu hơn về truyền thống dân tộc và những đóng góp to lớn của vương triều Trần đối với lịch sử đất nước.

Nhà trưng bày di sản văn hóa nhà Trần điểm đến ý nghĩa, không gian giáo dục truyền thống, góp phần bồi đắp tình yêu lịch sử và ý thức trân trọng di sản văn hóa cho thế hệ trẻ.

Hướng tới Ngày Di sản văn hóa Việt Nam 23/11, mỗi hiện vật được gìn giữ, mỗi câu chuyện di sản được lan tỏa chính là một cách thiết thực để bảo tồn ký ức lịch sử, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và trao truyền những giá trị quý báu cho các thế hệ mai sau./.

Lê Thị Trang