Thống gốm hoa nâu An Sinh - Bảo vật quốc gia mang dấu ấn thời Trần

Trong kho tàng di sản văn hóa thời Trần, Thống gốm hoa nâu An Sinh là một hiện vật đặc biệt có giá trị về lịch sử, văn hóa và nghệ thuật. Hiện vật được phát hiện tại khu vực hành cung An Sinh Vương Trần Liễu thuộc Khu di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt nhà Trần và đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật Quốc gia vào năm 2021.

Thống gốm hoa nâu An Sinh có niên đại thế kỷ XIII, thuộc dòng gốm hoa nâu tiêu biểu của thời Trần. Hiện vật có kích thước lớn với chiều cao 73 cm, đường kính miệng 108 cm, đường kính đáy 69 cm, thân dày trung bình 2,3 cm và trọng lượng 126 kg. Thống được chế tác từ đất sét trắng, phủ men trắng xanh kết hợp tô men nâu, nung ở nhiệt độ cao, thể hiện trình độ kỹ thuật chế tác gốm đạt đến độ tinh xảo của người thợ thủ công thời Trần. 

Trên thân Thống được trang trí 6 băng hoa văn chạy ngang với các họa tiết hoa lá, dây leo, vân mây, chim ngậm cành hoa dây, rồng bay nhả ngọc phun châu... Đặc biệt, hình tượng 08 con rồng được thể hiện sinh động, mang đậm phong cách mỹ thuật thời Trần và hàm chứa nhiều giá trị văn hóa đặc sắc của thời đại.

Thống gốm hoa nâu An Sinh là hiện vật có kích thước lớn nhất trong hệ thống đồ gốm gia dụng và đồ gốm nghi lễ đã được phát hiện ở Việt Nam. Điều đáng chú ý là toàn bộ hiện vật được tạo tác, khắc hoa văn, tráng men và nung đốt hoàn chỉnh, hầu như không có tỳ vết, cho thấy trình độ kỹ thuật và nghệ thuật chế tác gốm đạt đến đỉnh cao của nền văn minh Đại Việt thời Trần.

Theo các nhà nghiên cứu, việc phát hiện Thống gốm hoa nâu An Sinh tại khu vực hành cung của An Sinh Vương Trần Liễu không chỉ cung cấp thêm những tư liệu quý về đời sống cung đình thời Trần mà còn góp phần làm sáng tỏ vai trò của vùng đất An Sinh trong lịch sử vương triều Đông A. Đây là minh chứng sinh động cho sự tồn tại của một trung tâm chính trị, văn hóa quan trọng gắn với quê gốc và khu vực lăng tẩm của các vị hoàng đế nhà Trần.

Hiện nay, Thống gốm hoa nâu An Sinh đang được lưu giữ, bảo quản tại Bảo tàng Quảng Ninh và trở thành một trong những hiện vật tiêu biểu giới thiệu đến công chúng về giá trị của di sản thời Trần trên vùng đất Quảng Ninh. Cùng với hệ thống các di tích như đền An Sinh, Thái Miếu nhà Trần, Am - Chùa Ngọa Vân và quần thể lăng tẩm các vua Trần, bảo vật Quốc gia này góp phần khẳng định vị trí đặc biệt của Khu di tích nhà Trần trong dòng chảy lịch sử và văn hóa dân tộc./.

Lê Trang (TTBTDS Yên Tử)