Mùa hoa Đại về trên miền đất Phật
Về Yên Tử, bên cạnh việc chiêm bái cảnh chùa tháp và thành kính dâng hương Tam tổ Trúc Lâm Yên Tử, du khách sẽ không khỏi ngỡ ngàng trước vẻ đẹp của loài hoa sắc trắng, tinh khôi của hoa Đại. Giữa mây trời, núi non trùng điệp, giữa biển mây bồng bềnh và sắc xanh ngút ngàn ấy, sắc trắng tinh khôi và hương thơm thanh khiết của mùi hoa Đại đã hoàn toàn chinh phục du khách, để rồi khi rời Yên Tử, trong ký ức mỗi người không chỉ đọng lại vẻ đẹp của chốn thiền linh thiêng mà còn là dư vị thanh khiết, an nhiên của loài hoa gắn bó với miền đất Phật.
Từ tháng 5 đến tháng 8 hàng năm là thời điểm loài hoa này bung nở rực rỡ nhất. Những thân cây trụi lá, gân guốc phơi mình cùng sương gió suốt bốn mùa, bỗng chốc đội lên những chùm hoa kiêu hãnh. Trong thế giới tâm linh của đạo Phật, cây Đại là loài cây mang trong mình sinh khí thanh cao, biến không gian quanh những ngôi chùa cổ trở nên thoát tục và linh thiêng hơn…
Những cây Đại cổ thụ mang trong mình giá trị đặc biệt về cả về thẩm mỹ và lịch sử - văn hóa. Bởi vậy năm 2016 trong tổng số 144 cây tại Rừng Quốc gia Yên Tử được công nhận là Cây di sản Việt Nam có 09 cây Đại cổ thụ, đây cũng chính là những Cây di sản đầu tiên của Quảng Ninh. Giá trị của những cây di sản tại Rừng Quốc gia Yên Tử nói chung và những cây Đại cổ thụ nói riêng không đơn thuần là những cây cổ thụ với tuổi đời hàng trăm năm mà còn là những nhân chứng lịch sử sống động, là lớp trầm tích của thời gian xuyên suốt từ quá khứ đến hiện tại và tương lai.
Dọc tuyến đường hành hương đến đỉnh thiêng Yên Tử, du khách sẽ bắt gặp rất nhiều cây Đại được trồng trong khuôn viên khu di tích. Đặc biệt nhất chính là 01 cây Đại cổ thụ ở phía trước Chùa Giải Oan và 08 cây còn lại phân bố ở khu vực Vườn tháp Huệ Quang và Chùa Hoa Yên là những điểm di tích gắn với cuộc đời tu hành của Phật hoàng Trần Nhân Tông và các đệ tử của Ngài. Tương truyền, những gốc đại cổ thụ tại khu vực chùa Hoa Yên đã được chính Tam Tổ Trúc Lâm Yên Tử cùng các phật tử tự tay vun trồng và chăm sóc từ hơn 700 năm trước. Mối duyên của loài hoa này với Yên Tử còn gắn liền với một giai thoại lịch sử vào thời Lê, khi vua Lê Thánh Tông lên non thiêng Yên Tử và ghé thăm chùa Vân Yên (tên cũ của chùa Hoa Yên), ngài đã thấy cả một vùng rừng núi trùng điệp xanh tươi, quanh ngôi chùa nhỏ là muôn hoa, lá đua nhau khoe sắc. Cảm xúc trước cảnh sắc thanh bình, ngập tràn cỏ cây hoa lá đó, nhà vua đã quyết định đổi tên chùa từ Vân Yên thành chùa Hoa Yên như ngày nay.
Cây Đại trước cửa chùa Hoa Yên đã có tuổi đời hơn 700 năm tuổi. Dù gốc rễ, thân cành đều in đậm dấu vết của thời gian nhưng cây vẫn tràn đầy nhựa sống, đều đặn đâm chồi, nảy lộc và bung nở những bông hoa thơm ngát. Những thân cây xù xì, tưởng như khô cằn qua mùa đông lạnh giá lại bùng nở những đóa hoa trắng nhụy vàng thơm ngát vào mùa hè, giống như hành trình tu tập vượt qua nghịch cảnh, khổ ải của con người để đạt đến sự giác ngộ, tỏa hương thơm đức hạnh cho đời. Ngắm nhìn những đóa hoa tinh khôi nở trên đầu cành lá biếc, lòng người như dịu lại và tìm thấy sự an yên. Cảnh tượng thanh bình ấy khiến ta liên tưởng đến hình ảnh Đức Phật hoàng Trần Nhân Tông năm xưa, khi đất nước đã thái bình, ngài đã rời bỏ ngai vàng phồn hoa nơi đô thành để trở về sống cuộc đời tu thiền tĩnh lặng, bình dị giữa núi rừng Yên Tử.
Các cây di sản ở Yên Tử chứa đựng những giá trị vô cùng to lớn. Hiện nay Trung tâm bảo tồn di sản Yên Tử (thuộc Ban quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long – Yên Tử) luôn chú trọng triển khai các phương án tuần tra, bảo vệ và chăm sóc đặc biệt, bởi vậy, nhiều năm qua, các cây di sản cùng hệ thống thảm thực vật tại Yên Tử luôn được giữ gìn xanh tốt. Việc gìn giữ những gốc Đại cổ thụ không chỉ giúp bảo tồn nguồn gen thực vật tiêu biểu, tạo không gian xanh làm tăng giá trị cho các công trình kiến trúc chùa tháp nơi đây, mà còn là cầu nối giúp giáo dục thế hệ trẻ lòng yêu quý thiên nhiên và trân trọng những giá trị lịch sử văn hóa mà các bậc tiền nhân đã để lại.
Mùa hoa Đại về trên non thiêng Yên Tử như một lời hẹn nhẹ nhàng của thời gian. Những đóa hoa mộc mạc, tỏa hương thơm ngát giữa không gian linh thiêng, hùng vĩ sẽ mãi là một nét đẹp rất riêng, để lại ấn tượng khó quên trong lòng du khách mỗi khi có dịp về với miền đất Phật Trúc Lâm Yên Tử.
Đồng Nga (TTBTDS Yên Tử)
