Ngôi chùa duy nhất ở Yên Tử có thờ thân mẫu của Phật Hoàng Trần Nhân Tông

Trong quần thể Di tích và Danh thắng Yên Tử, chùa Giải Oan là ngôi chùa duy nhất thờ Nguyên Thánh Thiên Cảm Hoàng thái hậu Trần Thị Thiều - thân mẫu của Phật Hoàng Trần Nhân Tông, vị vua anh minh đã sáng lập Thiền phái Trúc Lâm, dòng Thiền mang đậm bản sắc văn hóa và tư tưởng Phật giáo Việt Nam.

Theo lộ trình hành hương lên non thiêng Yên Tử, chùa Giải Oan là điểm dừng chân thứ năm trong hệ thống chùa, am, tháp của khu di tích. Ngôi chùa tọa lạc dưới chân núi Ngọc, tựa lưng vào dãy Tổ Sơn Yên Tử, phía trước là dòng Hổ Khê ( khe Hổ), nay được gọi là suối Giải Oan. Theo truyền thuyết, đây là nơi Điều Ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tông lập đàn tràng cầu siêu, giải kết oan hồn cho các cung tần, mỹ nữ đã gieo mình xuống dòng suối Hổ Khê để giữ trọn lòng trung trinh khi không thể thuyết phục nhà vua từ bỏ chí nguyện xuất gia tu hành.

Chùa Giải Oan được khởi dựng từ thời Trần trên nền đàn tràng giải oan cho các cung nữ. Trải qua nhiều biến thiên của lịch sử, ngôi chùa ngày nay gồm ba hạng mục chính. Chính điện chùa được tôn tạo năm 1994 trên nền Nhà Tổ cũ, là nơi tôn thờ Tam bảo. Điện Mẫu được xây dựng năm 2003 trên nền ngôi chùa xưa, là nơi duy nhất tại Yên Tử tôn thờ Nguyên Thánh Thiên Cảm Hoàng thái hậu Trần Thị Thiều và cũng là nơi thờ tín ngưỡng của người Việt. Đến năm 2010, Nhà Tổ được hoàn thiện, trở thành nơi thờ Tam Tổ Trúc Lâm cùng các vị Tổ sư của chùa.

Điện Mẫu chùa Giải Oan, Yên Tử

Nguyên Thánh Thiên Cảm Hoàng thái hậu Trần Thị Thiều xuất thân trong dòng dõi hoàng tộc nhà Trần. Bà là con gái của Khâm Minh Đại vương Trần Liễu, Hoàng hậu của vua Trần Thánh Tông, đồng thời là em gái của Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn và Tuệ Trung Thượng sĩ Trần Tung - những nhân vật kiệt xuất trong lịch sử dân tộc Việt.

Sử sách ghi nhận, dưới triều Vua Trần Thánh Tông, bà là bậc mẫu nghi đức độ và trí tuệ. Không chỉ góp phần hàn gắn những bất hòa trong hoàng tộc, mà còn có công lớn trong việc nuôi dưỡng, giáo dục Thái tử Trần Khâm trở thành vị Vua anh minh có đức có tài - Trần Nhân Tông - người đã 02 lần lãnh đạo quân dân Đại việt kháng chiến chống giặc Nguyên, Mông thắng lợi vào năm 1285, 1288. Khi đất nước yên bình, Ngài đã truyền ngôi cho con là Thái tử Trần Thuyên rồi xuống tóc, xuất gia về Yên Tử tu hành và sáng lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử, đặt nền móng cho dòng Thiền mang đậm tinh thần nhập thế của Phật giáo Việt Nam.

Ngày nay, mỗi khi hành hương về non thiêng Yên Tử, bên cạnh việc lễ Phật và tưởng niệm công đức Phật Hoàng Trần Nhân Tông cùng chư vị Tổ sư Trúc Lâm, đông đảo tăng ni, phật tử và du khách đều thành kính dâng nén tâm hương tại Điện Mẫu chùa Giải Oan để tri ân Nguyên Thánh Thiên Cảm Hoàng thái hậu Trần Thị Thiều - người đã góp phần hun đúc nên nhân cách và chí nguyện của một bậc Quân Vương - Phật Hoàng Trần Nhân Tông, người đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử dân tộc và Phật giáo Việt Nam.

Trần Thị Hà