Thái lăng - lăng mộ đầu tiên của vua Trần ở vùng đất An Sinh

Thái lăng còn được gọi là lăng Đồng Thái, là lăng của vua Trần Anh Tông, vị vua thứ 4 của nhà Trần và phụ táng Thuận Thánh Bảo Từ Hoàng hậu. Lăng được xây dựng năm 1320, đây là lăng tẩm đầu tiên của nhà Trần được xây dựng ở An Sinh, Đông Triều cũ (tỉnh Quảng Ninh). Từ đó các vua nhà Trần đều chọn nơi đây làm nơi xây dựng lăng tẩm của mình.

Theo sách Đại Việt sử kỷ toàn thư chép “ngày 12, tháng 12 năm Canh Tân (1320), táng Thượng Hoàng (Trần Anh Tông) vào Thái lăng ở An Sinh”; “Mùa xuân, tháng 2 năm Nhâm Thân (1332) phụ táng Thuận Thánh Bảo Từ Hoàng Thái hậu vào Thái lăng…”.

Thái Lăng nằm trên đỉnh một quả đồi thấp trong một thung lũng. Ba mặt đông, tây và bắc được bao bọc bởi các dãy núi cao, có suối phủ Am Trà chảy ngang từ phía đông qua phía tây, Có thể nói, đây là vị trí rất đắc địa về mặt phong thuỷ. Vào những năm cuối thập kỷ 70, đầu 80 của thế kỷ XX, huyện Đông Triều (cũ) đã thi công hồ Trại Lốc để giữ nguồn nước từ trên núi cao đổ xuống phục vụ sản xuất nông nghiệp cho các xã phía tây. Do đó, khu đồi Tán Quỷ, nơi có di tích Thái Lăng toạ lạc, đã nằm giữa lòng hồ Trại Lốc...

Vào năm 2007 - 2008 các nhà Khảo cổ học đã khai quật khu vực trung tâm của Thái lăng, kết quả khai quật đã xác định được cấu trúc mặt bằng của Thái lăng. Theo đó, trung tâm của lăng nằm trên đỉnh đồi với cấu trúc gồm 3 cấp nền hình gần vuông chồng xếp lên nhau theo kiểu kim tự tháp.

Các bản vẽ cổ về Thái lăng (ảnh:TTBTDS Yên Tử)

Năm 2011 Thái lăng được trùng tu tôn tạo, phần mặt bằng kiến trúc Trung tâm được bảo tồn nguyên trạng dưới lòng đất, các dấu vết mặt bằng do khảo cổ phát hiện được phục dựng ở cốt nền cao hơn. Phía sau xây dựng công trình mới để làm nơi thờ phụng vua Trần Anh Tông và Hoàng hậu Bảo Từ. Cùng với đó các hạng mục khác như: Nhà đón tiếp, bến thuyền, bãi đỗ xe… cũng được xây dựng đồng bộ phục vụ việc đón khách đến tham quan, chiêm bái./.

Lê Trang (TTBTDS Yên Tử)