Giáo dục lòng tự hào dân tộc từ những di tích lịch sử quốc gia: Hành trình trải nghiệm tại Khu di tích lịch sử Bạch Đằng
Trong bối cảnh giáo dục hiện đại ngày càng đề cao trải nghiệm thực tiễn, các di tích lịch sử quốc gia đang trở thành những "lớp học mở" giúp lịch sử vượt ra khỏi trang sách. Không chỉ lưu giữ ký ức dân tộc, các di tích còn góp phần nuôi dưỡng lòng yêu nước, bồi đắp niềm tự hào dân tộc và truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ thông qua những trải nghiệm chân thực. Trong số đó, Khu di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Bạch Đằng là một trong những điểm đến tiêu biểu, nơi mỗi địa danh đều kể lại câu chuyện hào hùng về truyền thống dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam.
Lịch sử sẽ trở nên sống động hơn khi được cảm nhận bằng chính những bước chân trên mảnh đất từng ghi dấu chiến công. Thay vì chỉ tiếp cận qua sách giáo khoa, việc trực tiếp tham quan các di tích giúp người học hình dung rõ hơn về bối cảnh lịch sử, quy mô của các trận đánh và trí tuệ quân sự của cha ông. Đây cũng là xu hướng giáo dục được nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng nhằm gắn kết kiến thức với trải nghiệm thực tế, khơi dậy sự chủ động tìm hiểu lịch sử và văn hóa dân tộc.
Khu di tích lịch sử Bạch Đằng là nơi lưu giữ dấu tích của những chiến thắng vang dội trên dòng sông Bạch Đằng – biểu tượng cho ý chí độc lập, tự cường của dân tộc Việt Nam. Đặc biệt, chiến thắng năm 1288 dưới sự chỉ huy của Quốc công Tiết chế Trần Hưng Đạo đã trở thành một trong những mốc son chói lọi trong lịch sử chống ngoại xâm, thể hiện nghệ thuật quân sự độc đáo khi tận dụng địa hình thủy triều và hệ thống bãi cọc để đánh bại đội quân Nguyên – Mông hùng mạnh.
Ngày nay, hành trình khám phá Khu di tích lịch sử Bạch Đằng không chỉ là chuyến tham quan mà còn là hành trình kết nối với lịch sử. Không gian linh thiêng tại Đền Trần Hưng Đạo, Miếu Vua Bà, cây Quếch cổ bên bến đò xưa giúp du khách hiểu hơn về những vị anh hùng dân tộc đã làm nên chiến thắng Bạch Đằng lừng lẫy trong lịch sử. Những công trình kiến trúc truyền thống cùng các hoạt động dâng hương, tưởng niệm góp phần giáo dục truyền thống "uống nước nhớ nguồn", bồi đắp lòng biết ơn đối với các thế hệ đi trước.
Du khách đến với Bảo tàng Bạch Đằng, nơi trưng bày nhiều hiện vật khảo cổ quý giá, mô hình trận địa và tư liệu khoa học giúp tái hiện diễn biến các trận thủy chiến trên sông Bạch Đằng qua nhiều thời kỳ. Những cọc gỗ được phát hiện trong các cuộc khai quật khảo cổ cùng hệ thống hình ảnh, bản đồ và sa bàn mang đến góc nhìn trực quan về chiến thuật quân sự của cha ông.
Tiếp nối hành trình, đến với Bãi cọc Bạch Đằng, nơi những cọc gỗ hàng trăm năm tuổi vẫn được bảo tồn ngay tại vị trí phát hiện. Đứng trước những dấu tích còn hiện hữu dưới lòng đất, người xem có thể cảm nhận rõ hơn sự sáng tạo, bản lĩnh và tầm nhìn chiến lược của quân dân nhà Trần trong việc biến điều kiện tự nhiên thành lợi thế quyết định chiến thắng.
Trong những năm gần đây, Khu di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Bạch Đằng đã trở thành điểm đến của nhiều chương trình học tập ngoại khóa, hoạt động trải nghiệm dành cho học sinh, sinh viên, đoàn viên thanh niên và các tổ chức xã hội. Thông qua các chương trình thuyết minh, tham quan chuyên đề, hoạt động tìm hiểu lịch sử, du khách không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn được khơi gợi tinh thần trách nhiệm trong việc gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa.
Giá trị lớn nhất mà Khu di tích lịch sử Bạch Đằng mang lại không chỉ nằm ở những hiện vật hay công trình còn lưu giữ, mà còn ở khả năng kết nối quá khứ với hiện tại. Mỗi chuyến tham quan là một lần lịch sử được kể lại bằng không gian, hiện vật và cảm xúc, giúp lòng tự hào dân tộc được nuôi dưỡng một cách tự nhiên và bền vững. Khi lịch sử trở thành trải nghiệm, di sản sẽ không chỉ được bảo tồn mà còn tiếp tục lan tỏa những giá trị trường tồn đến các thế hệ hôm nay và mai sau.
Nguyễn Thị Hà Linh
