Bảo tàng Bạch Đằng – Không gian lưu giữ ký ức lịch sử

Nằm ở vị trí trung tâm phường Quảng Yên, thành phố Quảng Ninh, Bảo tàng Bạch Đằng là nơi lưu giữ và lan tỏa những giá trị lịch sử của vùng đất giàu truyền thống cách mạng, gắn với dòng sông từng ba lần ghi dấu những chiến thắng vang dội trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc.

Được hình thành từ năm 1982 với tên gọi ban đầu là Phòng Trưng bày truyền thống Bạch Đằng huyện Yên Hưng, đến năm 1998, công trình được xây dựng lại, từng bước trở thành điểm đến phục vụ nhu cầu tham quan, tìm hiểu và nghiên cứu về lịch sử, văn hóa của vùng đất Bạch Đằng đối với người dân và du khách.

*Bảo tàng Bạch Đằng, thành phố Quảng Ninh*

Hiện nay, không gian bảo tàng Bạch Đằng đang được trưng bày theo chuyên đề tại 03 tầng với hơn 1.000 hiện vật có giá trị lịch sử, phong phú về nội dung, đa dạng về chất liệu. Không gian trưng bày không chỉ tái hiện những trang sử hào hùng, mà còn góp phần khơi dậy niềm tự hào về truyền thống yêu nước, ý chí quật cường, trí tuệ và nghệ thuật quân sự đặc sắc của người Việt qua các thời kỳ lịch sử.

Bước vào không gian trưng bày đầu tiên tại tầng 1 là nơi trưng bày các tác phẩm văn học, nghệ thuật của những tác giả là người con của quê hương Quảng Yên. Bên cạnh đó, địa điểm này còn trưng bày nhiều bản đồ, hiện vật, tranh ảnh từ thời tiền sử đến khi hình thành đô thị cổ Quảng Yên.

*Một góc trưng bày tại tầng 1 của Bảo tàng*

Tầng 2 của Bảo tàng là không gian trưng bày chuyên đề về “chiến thắng Bạch Đằng năm 1288”, đây cũng là không gian trưng bày chính, điểm nhấn của bảo tàng. Trong không gian này trưng bày các hiện vật lịch sử gắn với các cuộc kháng chiến chống giặc Nguyên Mông của quân, dân nhà Trần trên dòng sông Bạch Đằng lịch sử. Các hiện vật tiêu biểu liên quan đến chiến thắng Bạch Đằng như loa (để làm hiệu lệnh cho quân sĩ), khiên (lá chắn), cọc gỗ lim, mảnh tàu vỡ của địch… đã dẫn dắt du khách có một góc nhìn chân thực về trận chiến hào hùng của cha ông năm xưa.

*Trưng bày cọc gỗ lim trong trận chiến Bạch Đằng năm 1288*

Tiền sảnh của tầng 2 là không gian trưng bày các sản phẩm làng nghề truyền thống của địa phương bằng chất liệu mây, tre đan …với các loại hình phong phú, gắn với đời sống sinh hoạt hằng ngày của dân cư vùng sông nước như đó, lờ, nơm, ống lươn, hom tre, giỏ đựng, mô hình thuyền gỗ…

*Trưng bày sản phẩm làng nghề truyền thống*

Không gian trưng bày tầng 3 với chuyên đề “kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và văn hoá cổ của địa phương”. Nơi đây lưu giữ nhiều tư liệu hiện vật liên quan đến các công trình kiến trúc Pháp ở Quảng Yên vẫn tồn tại đến ngày nay như nhà kiểm lâm, trại lính khố xanh, kho bạc, khố đỏ, trung tâm hiến binh, tòa công sứ… Đây là những di sản trong vốn kiến trúc của địa phương, mang nhiều ý nghĩa to lớn về văn hoá, nghệ thuật, lịch sử. Cùng với đó là không gian trưng bày các hiện vật liên quan đến cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ của nhân dân địa phương như việc giành được chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám trước khi lệnh Tổng khởi nghĩa toàn quốc được phát động. Tại đây, du khách cũng sẽ được chiêm ngưỡng những hiện vật, các công cụ sản xuất bằng đá như: Thạp, thố, rìu, giáo... thuộc nền văn hoá Hạ Long cách ngày nay từ 3.500 đến 2.500 năm. Ngoài ra, còn có rất nhiều hiện vật bằng chất liệu gốm, đất nung và các hiện vật khác qua các giai đoạn lịch sử khác nhau.

Một số hiện vật trưng bày tại tầng 3 của bảo tàng

Sau hành trình tham quan Bảo tàng Bạch Đằng, câu chuyện về vùng đất Quảng Yên xưa vẫn còn tiếp nối. Nhiều điểm di tích lịch sử, tín ngưỡng văn hoá của làng quê vùng ven sông Bạch Đằng bên những mái đền, đình cổ như đền Trần Hưng Đạo, Miếu Vua Bà, đình Yên Giang, đền Trung Bản, đền Trung Cốc, bãi cọc Bạch Đằng…đang chờ du khách khám phá để cảm nhận sâu sắc hơn vẻ đẹp của một vùng đất lịch sử hào hùng.

Trần Thị Hà